SƠ CẤP CỨU BAN ĐẦU

                                  1. CẤP CỨU NẠN NHÂN CHẾT ĐUỐI :

 

      KINH NGHIỆM XỬ TRÍ "TAI NẠN NƯỚC"

Chết đuối là tình trạng thiếu oxy do cơ thể bị chìm trong nước. Người ta thống kê thấy khoảng 4/5 trường hợp chết đuối mà trong phổi có nước và 1/5 còn lại chết đuối nhưng phổi không có nước. Người bị chìm trong nước nhưng không bị ngạt được cứu tỉnh kịp thời thì được gọi là suýt chết đuối.

        Sở dĩ có tình trạng chết đuối mà trong phổi không có nước là do người không biết bơi bất ngờ bị chìm trong nước, nạn nhân hoảng sợ khiến các phản xạ bị rối loạn làm cơ thể bị chìm, phản xạ co cơ nắp thanh quản và đóng khí quản lại làm nạn nhân không thở được dẫn đến thiếu oxy não và bất tỉnh. Do nắp thanh quản bị đóng nên nước cũng không vào phổi được. Đó cũng được gọi là chết đuối khô.

Cấp cứu nạn nhân chết đuối:

 Khi thấy một người đang hốt hoảng trên mặt nước hãy nhanh chóng thảy cho họ bất cứ thứ gì có thể giúp họ bám vào và nổi lên được. Nếu chỉ có một mình và 2 tay không, nếu không phải là một nhân viên cấp cứu nhiều kinh nghiệm thì bơi ra cứu nạn nhân là điều rất mạo hiểm dù là một tay bơi giỏi vì trong cơn hoảng loạn cực độ, nạn nhân thường có khuynh hướng vùng vẫy, níu kéo rất chặt gây khó khăn cho người cấp cứu và có nguy cơ làm chết đuối luôn cả hai. Nên ném cho nạn nhân một phao nổi trước cho nạn nhân bám vào, sau đó mới cho nạn nhân bám vào ngưới cứu hộ.

         - Sau khi đem nạn nhân lên bờ, hãy nhanh chóng gọi điện thoại số cấp cứu 115 và tiến hành làm hô hấp nhân tạo bằng phương pháp miệng qua miệng vì đó là phương pháp hữu hiệu nhất. Não người sẽ bị tổn thương hoặc chết nếu nạn nhân ngưng thở từ 4-6 phút.

         Cách tiến hành: đặt nạn nhân trên mặt phẳng cứng, ngửa cổ nạn nhân ra sau, móc hết đàm nhớt, dị vật trong miệng nạn nhân ra, một tay đặt lên trán nạn nhân, bịt mũi nạn nhân bằng bằng ngón trỏ và ngón cái, sau đó hít sâu, áp miệng người cấp cứu vào miệng nạn nhân thổi 2 hơi đầy; để lồng ngực tự xẹp và thổi tiếp lần thứ hai. Thực hiện cho đến khi nạn nhân thở được hoặc có xe cấp cứu đến. Nếu nạn nhân bị ngưng tim nên tiến hành xoa bóp tim ngoài lồng ngực song song với hô hấp nhân tạo. Cách tiến hành: đặt 2 bàn tay cấp cứu viên chồng lên nhau, dùng ức bàn tay nhấn lên phần dưới của xương ức, nếu chỉ có một người cấp cứu, nhịp độ nhấn là 80 lần/phút; xen kẽ giữa 2 lần thổi ngạt là 15 lần nhấn tim. Nếu có 2 người cấp cứu thì cứ 5 lần nhấn tim có 1 lần thổi ngạt.

         Chú ý:

         - Không nên cố tìm cách cho nước trong phổi nạn nhân chảy hết ra ngoài bằng cách xốc nước (vác nạn nhân chạy vòng vòng cho nước chảy ra) vì như thế sẽ bỏ lỡ thời gian vàng cho việc làm hồi sức cấp cứu tim phổi mà chỉ cần chậm trễ 4 phút thôi là não có nguy cơ bị chết rồi! Trong quá trình hồi sức cấp cứu tim phổi, nước trong phổi sẽ tự động thoát ra ngoài. Nếu là nước sông, hồ thì nước sẽ thấm vào hệ tuần hoàn rất nhanh do hiện tượng thẩm thấu (nước sông có nồng độ loãng hơn máu).

        - Khi làm xoa bóp tim ngoài lồng ngực, cần chú ý không quá mạnh bạo vì có thể làm gãy xương sườn nạn nhân.

          Đề phòng:

        - Không nên nhảy xuống vùng nước mà không biết nơi đó nông hay sâu, có lối thoát khi gặp nguy hiểm hay không.

        - Khi đi bơi nên đi chung với những người bơi giỏi và nên mang theo phao khi đi bơi và đi tàu thuyền.

        - Không ăn no, không uống rượu trước khi xuống nước.

        - Chỉ đi bơi ở các hồ bơi bảo đảm an toàn và có nhân viên cứu hộ giám sát.

        - Trẻ em khi bơi phải được người lớn giám sát thường xuyên và không được rời mắt để làm công việc khác như đọc sách, tán chuyện gẫu, chơi bài…

        - Ở nhà có trẻ nhỏ tốt nhất không nên để những lu nước, thùng nước, nếu bắt buộc phải có (như vùng phải tích trữ nước ngọt để dùng) nên đậy thật chặt để trẻ em không mở nắp được.

        - Nhà khá giả có hồ bơi nên rào kín xung quanh và cửa có khóa để trẻ em không mở cửa được, có hệ thống báo động khi trẻ em vào. - Nên cho trẻ tập bơi sớm (trên 4 tuổi).

         Chuyên khoa: Ðặt nội khí quản và thở oxy bằng máy hô hấp hỗ trợ bảo đảm trên 10 lít/phút với nhịp đều khoảng 16-20 lần. Chú ý hút đờm rãi. Dùng thuốc trợ tim mạch và kháng sinh như trên.

        - Nếu ngừng thở và ngừng tim: xem Ngừng tuần hoàn hô hấp

       - Tiêm thẳng vào tim 1 ống Ouabain 1/4mg

          Khi nạn nhân tỉnh: tiêm thuốc trợ tim, giãn phế quản Giữ thăng bằng nước và điện giải. Chú ý theo dõi tăng gánh và phù phổi cấp. Nếu có toan chuyển hóa cho THAM hoặc dung dịch Bicarbonat. Cho kháng sinh phòng viêm phổi.

Tóm lại: chết đuối là một tai nạn thường gặp nhất là nước có nhiều sông rạch và bờ biển dài như ở nước ta. Tuy nhiên tai nạn này có thể phòng chống dễ dàng nếu chúng ta hiểu biết về nó và mạng sống của một người đôi khi phụ thuộc vào vài phút phù du đầu tiên của cấp cứu hối sức ban đầu. (Medic-Lab)

 

 

 

 

             2.CẤP CỨU NẠN NHÂN NGỪNG TUẦN HOÀN, HÔ HẤP

Nguyên nhân:

• Tai nạn

• Biến chứng bất ngờ của một bệnh

Triệu chứng Ngừng tuần hoàn: hường báo hiệu trên máy chiếu điện tâm đồ hoặc biểu hiện lâm sàng: bất tỉnh, có khi co giật; xanh tái toàn thân, da lạnh; mất mạch bẹn và mạch cảnh; không đo được huyết áp; ngừng thở đột ngột hoặc từ từ. Khi có dấu hiệu đồng tử 2 bên giãn là triệu chứng tổn thương não nặng nề.

Xử trí:

• Bảo đảm tuần hoàn não

• Bảo đảm tiếp oxy có hiệu quả

• Chống nhiễm toan

• Phải cấp cứu bệnh nhân ngay tại chỗ không chậm trễ một giây phút nào.

• Phải cấp cứu liên tục, không gián đoạn. Nguyên tắc hồi sinh nội khoa là : Khẩn trương, bình tĩnh, kiên nhẫn. Hồi sinh trong hai giờ không có kết quả mới nên thôi.

Xoa bóp tim:

• Ðặt bệnh nhân nằm ngửa trên một nền cứng, đầu thấp, chân gác cao.

• Quỳ bên phải bệnh nhân, đặt lòng bàn tay trái ở 1/3 dưới xương ức bệnh nhân, không ấn lên xương sườn, lòng bàn tay phải đặt trên bàn tay trái. Dùng sức mạnh của 2 tay và cơ thể ấn mạnh, nhịp nhàng 60 lần/phút. Lực ấn phải đủ cho xương ức và lồng ngực bệnh nhân xẹp xuống khoảng 4cm nhưng không quá nặng tùy theo thể trạng bệnh nhân gầy hoặc béo, lồng ngực to hay nhỏ, chắc hay mềm mà xác định lực ấn.

 

a.Người lới    

b.Thiếu niên;            

            c. Trẻ em

 

Dấu hiệu xoa bóp có hiệu quả:

• Mỗi lần ấn, sờ thấy mạch bẹn đập.

• Huyết áp động mạch: 70-100mmHg.

• Ðồng tử không giãn to do não thiếu máu.

• Sắc mặt bệnh nhân hồng hơn. Chống chỉ định xoa bóp tim khi bệnh nhân bị vết thương ở lồng ngực, ứ máu, chảy máu màng ngoài tim, màng phổi, khí thũng phổi.

Biến chứng của xoa bóp tim:

• Gẫy xương ức, vỡ gan, vỡ lách, chảy máu màng ngoài tim, màng phổi... rất ít gặp.

• Gẫy xương sườn thường gặp hơn nhưng cần cố tránh.

• Tràn khí màng phổi có thể xảy ra nếu đồng thời vừa ấn tim vừa thổi ngạt rất mạnh.

Thổi ngạt

• Quỳ bên trái, gần đầu bệnh nhân.

• Chuẩn bị bệnh nhân: đường khí đạo của bệnh nhân phải thông suốt: lau sạch mồm họng, lấy hết dị vật, răng giả, thức ăn, đờm rãi...; cổ ưỡn tối đa, độn gối dưới cổ bệnh nhân, kéo mạnh hàm dưới ra phía trước và lên trên cho lưỡi không tụt ra sau bịt khí quản.

• Tiến hành thổi ngạt:

* Bóp mũi bệnh nhân bằng ngón cái và ngón trỏ.

* Ðặt 1 lớp gạc mỏng ở miệng bệnh nhân được giữ cho há to.

* Hít vào thật sâu, áp mồm vào mồm bệnh nhân thổi mạnh và dài hơi, làm sao cho lồng ngực bệnh nhân nở rộng ra, mỗi phút thổi 15 lần, khi thổi thì người ấn tim ngừng ấn (4 lần ấn tim, 1 lần thổi ngạt).

* Thỉnh thoảng lau đờm rãi cho đường hô hấp luôn được lưu thông.

* Nếu người cấp cứu chỉ có một mình thì vừa xoa bóp tim vừa thổi ngạt, cứ 15 lần ấn tim thì 2 lần thổi ngạt liền, mạnh và sâu.

* Nếu bệnh nhân nôn, co giật hoặc cứng hàm thì có thể thổi vào mũi, ở trẻ nhỏ có thể thổi cả vào mũi lẫn mồm.

Phương pháp thổi ngạt (khi chỉ có 1 người)

                         

                                           

                                                      Phương pháp thổi ngạt (khi có 2 người)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.CẤP CỨU NGƯỜI BỊ NGẤT XỈU

 

        Một người có thể bị ngất do cảm xúc quá mạnh, chấn thương nặng, mất máu nhiều, thiếu ôxy, bệnh tim hay say nóng, say nắng... Gặp tình huống này, cần để người bệnh nằm thấp đầu ở nơi thoáng khí, yên tĩnh; nới lỏng quần áo để máu dễ lưu thông.

Triệu chứng của ngất:

         Người bệnh tự nhiên thấy choáng váng, hoa mắt, chóng mặt, ù tai... rồi ngã lăn ra; có khi toát mồ hôi, da nhợt nhạt, chân tay lạnh. Tuần hoàn và hô hấp ngừng hoặc rất yếu, huyết áp hạ, đồng tử giãn. Sau khi đặt bệnh nhân nằm và nới lỏng quần áo, cần xoa bóp, kích thích lên cơ thể như giật tóc mai, tát vào má, đắp khăn ướt lên mặt, xoa bóp bằng cồn long não, cho ngửi amoniac, giấm... Đồng thời gọi hân viên y tế để tiêm thuốc trợ tim. Nếu có điều kiện, cần châm cứu các huyệt nhân trung, thập tuyền. Trong trường hợp ngất nặng, ngoài cách xử trí như trên còn phải làm hô hấp nhân tạo hoặc thổi ngạt, ấn tim ngoài lồng ngực.

 

Một số bài thuốc Nam có thể đem lại hiệu quả trong việc chữa ngất:

       - Gây hắt hơi: Quả bồ kết nướng giòn, tán mịn, thổi nhẹ vào 2 lỗ mũi; hoặc đốt bồ kết, thổi khói vào 2 lỗ mũi. Cũng có thể dùng lông gà ngoáy kích thích niêm mạc trong mũi để gây hắt hơi.

       - Nếu chân tay lạnh, dùng gừng tươi 12 g, tỏi 4 g giã nhỏ, cho thêm 20 ml nước sôi, vắt lấy nước, lọc trong, sau đó cho thêm 5 ml rượu trắng, khuấy đều cho uống.

 

           

 

 

 

 

    4. SƠ – CẤP CỨU BỊ BỎNG ĐIỆN 

           Dòng điện khi đi qua cơ thể gây co cơ mạnh kèm theo kích thích hệ thần kinh trung ương và các trung khu điều chỉnh tuần hoàn, hô hấp, thực vật, gây rối loạn hoặc ức chế các chức phận sống của cơ thể (ngừng hô hấp, rối loạn nhịp tim, ngừng tim...) vì vậy, sơ cứu nạn nhân bị điện giật rất phức tạp, cần có hiểu biết để cứu tính mạng nạn nhân.

Nguyên tắc cơ bản khi sơ cấp cứu bỏng điện

      Nhanh chóng tách nạn nhân khỏi nguồn điện Cấp cứu tại chỗ ngừng tim, ngừng thở Chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất Xử trí vết bỏng khi bệnh nhân tỉnh táo Cấp cứu đúng sẽ cứu sống nạn nhân.

Các bước khẩn trương tiến hành

       1.Tìm mọi cách tách nguồn điện ra khỏi cơ thể nạn nhân. Lưu ý người cứu phải bình tĩnh ngắt cầu giao điện hoặc cầu chì, dùng gậy khô, que nhựa... vật không dẫn điện.

        2. Nếu nạn nhân ngừng tim, hô hấp, phải tiến hành hô hấp nhân tạo ép tim ngoài lồng ngực tại chỗ cho nạn nhân

                                          

* Hô hấp nhân tạo: Để nạn nhân nằm ở nơi thoáng đãng, nới rộng quần áo và dây thắt lưng, đệm dưới cổ cho đầu hơi ngửa ra sau để đảm bảo đường hô hấp được thông thoáng. Một tay bịt mũi nạn nhân, tay kia kéo hàm xuống dưới để miệng hở ra, ngậm chặt miệng nạn nhân rồi thổi liên tục 2 hơi đối với người lớn, một hơi đối với trẻ em dưới 8 tuổi, sau đó để lồng ngực tự xẹp xuống rồi lại thổi tiếp. Người lớn và trẻ em trên 8 tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt 20 lần. Trẻ dưới 8 tuổi, mỗi phút phải thổi ngạt từ 20 đến 30 lần. Trẻ sơ sinh hiếm khi bị điện giật, nếu có ngừng thở, phải thổi ngạt từ 30 đến 60 lần một phút. Khi có ngừng tim, ngay lập tức phải tiến hành cấp cứu nạn nhân tại chỗ bằng cách bóp tim ngoài lồng ngực. Ngừng tim trong vòng 1 phút, khả năng cứu sống có thể tới 95%. Ngừng tim sau 5 phút, khả năng cứu sống chỉ còn 1%, và sẽ để lại di chứng thần kinh rất nặng nề vì tế bào não sẽ bị chết sau 5 phút thiếu Ôxy. Người tiến hành ép tim ngồi bên trái nạn nhân, hai bàn tay chồng lên nhau rồi để trước tim, tương ứng với núm vú hoặc khoang liên sườn 4 - 5 bên ngực trái, từ từ ấn sâu xuống khoảng từ 1/3 cho đến một nửa bề dày lồng ngực, sau đó nới lỏng tay ra. Người lớn và trẻ em trên 1 tuổi, số lần ép tim trong một phút khoảng 100 lần. Trẻ dưới 1 tuổi, mỗi phút ép tim hơn 100 lần. Trẻ sơ sinh có thể phải ép tim đến 120 lần mỗi phút. Nếu phải kết hợp cả ép tim với thổi ngạt, cứ 5 lần ép tim lại thổi ngạt một lần, ngoại trừ trẻ sơ sinh là 3 lần ép tim thổi ngạt một lần.

 

       3.Tại chỗ tổn thương bỏng có thể đắp gạc, băng che phủ vết thương

      4. Chỉ vận chuyển đi cơ sở y tế cấp cứu và sử trí vết thương khi đã khôi phục tuần hoàn và hô hấp.

Xử trí chuyên khoa: Dùng máy phá rung thất và máy hô hấp hỗ trợ. Nếu hồi sức chậm có kết quả, tiêm thẳng vào tim Ouabain 1/4mg x 1 ống và tiếp tục hồi sức. Khi nạn nhân tỉnh, chữa bỏng... Chú ý theo dõi viêm ống thận gây toan máu. - Nếu bệnh nhân chỉ mê man bất tỉnh nhưng vẫn thở và tim vẫn đập: kích thích bằng gọi, giật tóc, vã nước vào mặt... Theo dõi mạch, nhịp thở, huyết áp.

5.BẢO QUẢN CÁC CHI BỆNH NHÂN KHI BỊ ĐỨT LÌA

            Khi tai nạn gây đứt lìa chi xảy ra, cần xử trí ngay cho bệnh nhân theo hướng dẫn sau:

 

1. Đối với bệnh nhân:

         - Rửa vết thương bằng nước chín nguội hoặc dung dịch sinh lý mặn; sau đó băng vết thương bằng vải sạch hay gạc vô trùng rồi cho bệnh nhân nằm nghỉ trong khi chờ chuyển viện.

         - Đối với tai nạn đứt lìa ngón tay, chỉ cần băng ép lên vết thương là đủ, nếu đứt lìa bàn tay, bàn chân, cần làm thêm garô để tránh chảy máu. Cách làm: Dùng băng hay dây vải quấn vài vòng phía trên mỏm cụt khoảng 10 cm, đút một cây gỗ và xoắn vài vòng cho đến khi máu ngưng chảy, không siết quá chặt. Ghi nhận thời điểm làm garô và chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Nếu đi xa, cứ sau 90 phút, cần xả garô 5 phút.

2. Đối với phần chi đứt lìa:

       - Cầm nắm nhẹ, rửa sạch bằng nước chín nguội. Không được rửa bằng xà phòng hay hóa chất.

       - Quấn băng hoặc vải sạch quanh phần đứt lìa rồi cho vào một túi nhựa mỏng, buộc miệng túi lại.

       - Đặt túi vào thùng đá lạnh, thau chứa đá lạnh, hoặc đơn giản nhất là cho vào trong một túi nhựa khác có chứa đá lạnh. Chuyển tất cả theo nạn nhân. Mục đích của quấn băng vải quanh phần chi đứt lìa là để chi không tiếp xúc trực tiếp với đá lạnh.

3. Đối với phần chi đứt gần lìa:

        - Rửa phần chi đứt và băng chung với vết thương.

        - Đặt các túi nhựa nhỏ chứa đá lạnh lên phần đứt gần lìa khi chuyển viện. - Chuyển viện thật nhanh để việc khâu nối có cơ hội thành công.

 

                                 TAI NẠN TRONG NHÀ – XỬ LÝ NHANH

         Bỏng, đứt tay, nghẹt thở hay chảy máu... cần phải biết phản ứng và phải nhanh. Vì trong thường hợp này chính sự nhanh chóng sẽ cứu nạn nhân

 

1. Bỏng da: Ðối với bỏng độ 1 (không bị rộp, da đỏ) xối nước lạnh lên chỗ bỏng 15 phút và để cho tự khô. Nếu quần áo dính vào da, không gỡ ra, ngay cả đối với bỏng điện cũng vậy

 

2. Nuốt phải chất độc: Một trong những nguyên nhân gây ngộ độc thường gặp nhất là thuốc tẩy đựng trong chai nước và uống nhầm. Không cố làm cho nạn nhân nôn ra vì chỉ làm cho bỏng thực quản thêm. Cũng không uống bất kỳ loại chất lỏng nào khác vào, vì sẽ thúc đẩy sự chuyển hoá và tăng thêm sự ngộ độc. Ðưa nạn nhân đi cấp cứu ngay xem kỹ tên chất độc và ước lượng chất độc phải uống phải để cho bác sĩ biết

3. Bị bỏng mắt: Nếu là đầu mỡ rán bắn vào không được rửa mà dùng giấy thấm mềm chậm vào. Nếu là chất độc (chlore, hoặc chất tẩy rửa, hóa học trong nhà..) rửa mắt bằng nước khoáng và mở to mi mắt. Trong cả hai trường hợp nên đến bác sĩ mắt để khám

 

4. Bị thú vật cắn: Nếu không biết thú đã được chích ngừa hay chưa hoặc nếu vết cắn đã bị rách không bôi bất kỳ chất nào vào cả và đi cấp cứu ngay. Nếu không rửa vết thương bằng xà phòng và băng lại. Ðến gặp bác sĩ và điều trị bằng kháng sinh

 

5. Vết thương chảy máu: Cho nạn nhân nằm ngửa chân gấp lại. Dùng miếng gạt vô trùng ấn mạnh và lau lên vết thương, rồi băng nén lại (nhưng không phải là buộc garrot). Cũng vậy nếu máu chảy thành tia phải gọi ngay cấp cứu vì như vậy là đã bị đứt động mạch

 

6. Ngón tay bị kẹp hoặc bị đứt lià:Chườm nước đá 10 phút rồi bôi kem chống bầm máu. Nếu ngón tay đứt lìa gói phần ngón tay đứt vào vải sạch và đặt vào túi nước đá, băng vết thương lại. Gọi cấp cứu và đi ngay đến bệnh viện cấp cứu gần nhất kèm theo phần bị đứt đó để có thể nối lại

 

7. Tai nạn về điện: trường hợp bị nhiễm điện, cắt dòng điện nếu nạn nhân bị bắn ra không nặng lắm. Nhưng cũng nên gọi bác sĩ cấp cứu để kiểm tra xem có bị bỏng bên trong không Khi cường độ điện mạnh, cơ co đến nỗi nạn nhân không thể buông ra khỏi dòng điện được : phải cúp ngay điện ở điện kế (cầu dao tổng trong nhà) vì sự co cứng có thể làm tim ngừng đập. Ðưa nạn nhân ra xa dòng điện không bao giờ dùng tay trần để tiếp xúc người đang bị điện giật mà với một vật khô, không dẫn điện (cán chổi hoặc quần áo khô) Cần chú ý mang theo dép

 

8. Bị hóc: Trường hợp bị hóc vật lạ trong thanh quản, đừng treo ngược chân nạn nhân lên và đừng tìm cách làm cho nạn nhân ói ra. Nếu ho không làm vật lạ văng ra được nhưng nạn nhân vẫn thở được, đưa ngay đến cấp cứu trong tư thế ngồi. Nếu hoàn toàn bị ngẹt thở (không thở, mắt mở, mặt xanh không thể kêu lên tiếng nào) gọi cấp cứu, ôm ngang lưng phía sau nạn nhân, để hai tay hoặc hai nắm tay ngang trên rốn nạn nhân và kéo mạnh về phía bạn rồi về phía trước nhiều lần

         

 

6.  SƠ CỨU TAI NẠN ĐÚNG CÁCH GIẢM NGUY CƠ TỬ VONG

          Những bước sơ cứu rất đơn giản dưới đây có thể giúp người bệnh thoát khỏi lưỡi hái tử thần trong gang tấc.

 

1. Khi bị rách ổ bụng, ruột bị thòi ra ngoài, người cấp cứu cần hết bình tĩnh, đừng cố gắng nhét ruột trở lại bụng. Cần lấy tấm băng, gạc lớn, mềm, sạch quấn ngang bụng tạm thời cho bệnh nhân để cố định chỗ bị thương. Không được băng quá chặt sẽ khiến bệnh nhân bị ngạt thở. Sau đó, đặt bệnh nhân lên cáng, để ở tư thế nằm ngửa rồi chuyển đến bệnh viện (lưu ý, khi khiêng nạn nhân vẫn cần giữ ở tư thế nằm, nếu đặt bệnh nhân ở tư thế ngồi có thể khiến ruột bị thòi thêm ra).

 

2. Khi bị vật gì nhọn đâm vào cơ thể, nhất là ngực, bụng, tuyệt đối không được rút vật nhọn đó ra, vì lúc này nó có tác dụng bịt mạch máu. Nếu rút ra, máu sẽ phun mạnh, bệnh nhân mất máu nhiều, có thể bị tử vong. Để bệnh nhân ở tư thế dễ chịu nhất và chuyển ngay đến bệnh viện. (Tuỳ từng trường hợp mà ở tư thế đứng hay ngồi, chính người bệnh sẽ cảm thấy ở tư thế nào họ sẽ thấy dễ chịu nhất).

 

3. Trong trường hợp bị gãy nhiều xương sườn, bệnh nhân thường rất đau và khó thở. Lúc này, nên đặt bệnh nhân ở tư thế đầu hơi cao - tư thế này giúp bệnh nhân dễ thở hơn, rồi chuyển ngay đến bệnh viện.

 

4. Khi bị gãy xương (thường là bị gãy cẳng chân, tay), triệu chứng rõ nhất là đau và có khả năng mất vận động bên bị gãy. Triệu chứng tại chỗ sưng, tím, thậm chí những chỗ gãy hở còn thòi cả xương. Lúc này, cần đặt bệnh nhân ở tư thế nằm và không nên có những tác động vào vết gãy, vì tất cả những can thiệp đó có thể làm cho xương bị di lệch thêm. Tuyệt đối không kéo, nắn xương cho bệnh nhân. Tốt nhất, nên nẹp tạm thời chỗ xương gãy lại, dù có thể không biết nẹp đúng quy cách, nhưng sẽ hạn chế di động của xương và để người bệnh đỡ đau, sau đó đưa ngay bệnh nhân đến bệnh viện.

 

             

Cố định khi gãy xương tay

 

                                                

                                                             Cố định bệnh nhân gãy xương sống

 

 

 

 

 

5. Trường hợp bị chấn thương mạnh dẫn đến bị vỡ cơ hoành khiến dạ dày, ruột, gan chui hết lên phần ngực, đè vào phổi, tim, khiến bệnh nhân rất khó thở.

Trong trường hợp này, tư thế tốt nhất là nằm cao, nửa nằm nửa ngồi, để tạo áp lực trên cao đẩy bớt các cơ quan này xuống, người bệnh sẽ dễ thở hơn.

 

6. Sơ cứu khi tai nạn giao thông

 

       Người bị tai nạn giao thông mà vẫn hoàn toàn tỉnh táo, không chảy máu, thậm chí đứng dậy được, vẫn cần cho nằm nghỉ để theo dõi nhịp thở. Với tổn thương chi, sơ cứu như người bị gãy xương. Còn khi bị chảy máu thì phải cầm máu tại chỗ bằng cách lấy một cục bông đè mạnh vào vết thương - động tác rất đơn giản nhưng cầm máu hiệu quả. Với bệnh nhân trong tình trạng hôn mê, bất tỉnh, cần chuyển ngay bệnh nhân đến bệnh viện ở tư thế nằm.

        Lưu ý, cần từ 2-3 người nhấc người bệnh lên chứ không bế xốc bổng hay bế gập người lại, đưa đến chỗ an toàn và gọi xe cứu thương đến hoặc chuyển ngay đến bệnh viện. Khi sơ cứu trong nhiều trường hợp, việc đầu tiên là cần phải kiểm soát được đường hô hấp cho bệnh nhân, làm đường thở thông thoáng. Nếu đường thở bị tắc nghẽn do đất, cát, răng giả, đờm dãi... phải móc ngay ra.

        Nếu người bệnh không thở được thì phải hô hấp nhân tạo. Muốn hạn chế tình trạng suy hô hấp thì nên đặt bệnh nhân nằm đầu cao. Nếu bệnh nhân bị huyết áp thấp, hoặc bệnh nhân có bệnh sọ não cần lưu ý không nên đặt nằm ở tư thế đầu quá cao